Arkeoloji dünyasında yıllar önce yapılan bir kazı, aradan geçen onca zamana rağmen hâlâ bilim insanlarını şaşırtmaya devam ediyor. 1990’lı yıllarda İngiltere’de ortaya çıkarılan ve uzun süre sıradan bir kemik parçası sanılan bir buluntu, yapılan yeni analizlerle insanlık tarihine dair ezberleri bozan bir gerçeği gün yüzüne çıkardı. Yaklaşık 500 bin yıllık bu nesnenin, düşündüğümüzden çok daha gelişmiş bir alete ait olduğu anlaşıldı.
Yarım milyon yıllık sır İngiltere’de ortaya çıktı
Arkeologlar, İngiltere’nin Batı Sussex bölgesindeki Boxgrove kazı alanında bulunan bu eserin, aslında fildişinden yapılmış bir çekiç olduğunu tespit etti. Çalışma, University College London ve Natural History Museum araştırmacıları tarafından yürütüldü. Bulguya ilişkin detaylar, doğa ve bilim yayınlarıyla bilinen Discover Wildlife dergisinde yayımlandı.
Bu alet, bugüne kadar Avrupa’da bulunan en eski kemikten yapılmış araç olarak kayıtlara geçti. Yaşı, modern insanın (Homo sapiens) ortaya çıkışından yaklaşık 200 bin yıl daha eski.
Kim yaptı? Homo sapiens değil
Uzmanlara göre bu çekiç, modern insan tarafından değil, daha erken bir insan türü tarafından üretildi. Araştırmacılar, aletin ya Neandertal öncesi bir topluluk ya da Homo heidelbergensis tarafından yapılmış olabileceğini belirtiyor. Bu da, o dönemde yaşayan insanların sanıldığından çok daha gelişmiş bilişsel becerilere sahip olduğunu gösteriyor.
Bir sabun kalıbı kadar ama son derece işlevsel
Yaklaşık 11 santimetre uzunluğunda, 6 santimetre genişliğinde ve 3 santimetre kalınlığındaki çekiç, boyut olarak bir sabun kalıbını andırıyor. Ancak üzerindeki yoğun aşınma izleri, aletin yalnızca üretilmekle kalmayıp uzun süre aktif biçimde kullanıldığını ortaya koyuyor.
Yapılan 3D taramalar ve elektron mikroskobu incelemeleri, aletin yüzeyinde mikroskobik çakmak taşı parçacıkları bulunduğunu gösterdi. Bu da çekicin, taş aletleri şekillendirmek ve keskinleştirmek için “yumuşak çekiç” olarak kullanıldığını kanıtladı.
Fildişi neden bu kadar önemliydi?
Araştırmacılar, kullanılan kemiğin büyük olasılıkla fil ya da mamuta ait olduğunu belirtiyor. O dönemde Güney İngiltere’de bu hayvanların son derece nadir olması, aletin üreticilerinin çevrelerini çok iyi tanıdığını ve değerli kaynakları bilinçli şekilde kullandığını gösteriyor.
Çalışmanın başyazarı Simon Parfitt, bu keşfin erken dönem insanlarının yalnızca hayatta kalmaya çalışmadığını, aynı zamanda karmaşık ve planlı üretim süreçleri geliştirdiğini vurguluyor.
“Bu, soyut düşüncenin kanıtı”
Araştırmanın ortak yazarlarından Silvia Bello ise bulgunun önemini şu sözlerle özetliyor: Bu alet, erken insan topluluklarının yalnızca malzeme toplamayı değil, onu farklı amaçlar için yeniden şekillendirmeyi de bildiğini ortaya koyuyor. Bu durum, yüksek düzeyde soyut ve karmaşık düşünme becerilerine işaret ediyor.
İnsanlık tarihine bakış değişiyor
Yarım milyon yıl önce üretilmiş bu fildişi çekiç, erken insan topluluklarının teknik bilgi, planlama ve çevresel farkındalık açısından sanılandan çok daha ileri olduğunu gösteriyor. Arkeologlara göre bu tür bulgular, insanlığın teknolojik gelişim sürecinin düşündüğümüzden çok daha erken başladığını kanıtlıyor.
Yorumlar
Kalan Karakter: